Бұл бөлімде Шәкәрім Құдайбердіұлы поэзиясын тілдік тұрғыдан зерттеудің бағыты таныстырылады. Тақырыптың зерттелу себебі, лексика-семантикалық талдаудың әдеби мәтінді түсіндірудегі мүмкіндігі және қарастырылатын өлеңдер шеңбері көрсетіледі. Сонымен бірге негізгі ұғымдар нақтыланып, мәтіннен сөз жинау, оларды топтау және мағыналық қызметін түсіндіру тәртібі қысқаша беріледі.

Бөлімде ақынның 1858–1931 жылдар аралығындағы өмір жолы, Абай дәстүрімен байланысы және қазақ әдебиетіндегі орны сипатталады. Шәкәрімнің өлең, поэма, аударма және философиялық еңбек бағыттарындағы мұрасы қысқаша жүйеленеді. Өмірбаяндық деректер ақын тіліндегі адамгершілік, білім, ар, иман және қоғам тақырыптарының қалыптасуымен сабақтастырыла түсіндіріледі.

Бұл тарауда ақын поэзиясында көрінетін негізгі тақырыптар: ар-ұждан, әділет, иман, ақыл, білім, еңбек, махаббат, табиғат және ел тағдыры қарастырылады. Әр тақырыпқа тән сөздер мен тіркестер мәтіндік мысалдар арқылы белгіленеді. Тақырыптық жүйе лексикалық бірліктердің кездейсоқ қолданылмай, ақынның моральдық-философиялық ұстанымын танытатын тұтас құрылым жасайтынын көрсетуге бағытталады.

Бөлімде Шәкәрім өлеңдеріндегі қазақтың төл сөздері, көне түркілік элементтер, араб-парсыдан енген діни-философиялық атаулар және ауызекі қолданыстар ажыратылады. Әр қабаттың сөздік құрамдағы орны, мағыналық реңкі және стильдік қызметі салыстырылады. Кірме сөздер оқшау құбылыс ретінде емес, қазақ әдеби тілінің тарихи дамуы мен ақынның ойын дәл жеткізу тәсілі аясында түсіндіріледі.

Бұл тарауда өлең мәтіндерінен алынған сөздер мағыналық топтарға бөлінеді: адамгершілік ұғымдары, таным мен білім, әлеуметтік қатынас, табиғат, сезім және діни-философиялық лексика. Синонимдер, антонимдер, көпмағыналы сөздер мен мағыналас тіркестердің байланысы анықталады. Талдау барысында сөздің атауыш мағынасы ғана емес, контекстік бағасы мен эмоциялық реңкі де ескеріледі.

Бөлім Шәкәрімнің сөзді көркем бейне жасау үшін пайдалану жолдарын сипаттайды. Эпитет, метафора, теңеу, қайталау, қарама-қарсы қою және тұрақты тіркестердің мағынаны күшейтуі нақты жолдар негізінде түсіндіріледі. Көркемдік құралдардың лексикалық таңдаумен байланысы ашылып, олардың оқырманға эмоциялық әсер етуі мен ақынның идеялық бағасын білдірудегі қызметі көрсетіледі.

Бұл бөлімде өлең мәтінін зерттеу кезеңдері ұсынылады: мәтінді таңдау, белгісіз сөздерді теріп жазу, сөздік мағынасын тексеру, контекстік мағынаны анықтау және лексика-семантикалық топқа енгізу. Әр сөздің грамматикалық тұлғасы, тіркесу ортасы және көркемдік қызметі арнайы кестеге түсіріледі. Мұндай рет оқушыға дәлелді дерек жинап, жеке пікірін мәтіндік мысалмен негіздеуге көмектеседі.

Практикалық тарауда бірнеше өлеңнен алынған тілдік бірліктер салыстырылып, олардың тақырыпқа қарай өзгеруі көрсетіледі. «Ар», «ұят», «ақыл», «иман», «әділет», «еңбек» сияқты ұғымдардың әр мәтіндегі мағынасы, тіркесуі және бағалауыш реңкі талданады. Нәтижелер кесте, қысқаша түсіндірме сөздік және диаграмма түрінде беріліп, ақынның лексикалық таңдауы жалпы идеямен байланыстырылады.

Қорытынды бөлімде жүргізілген лексика-семантикалық талдаудың негізгі нәтижелері жинақталады. Шәкәрім поэзиясындағы тақырыптық сөздер жүйесі, төл және кірме лексиканың арақатынасы, синонимдік және антонимдік байланыстардың көркемдік мәні тұжырымдалады. Сонымен қатар сөздердің контекстік мағынасын анықтау ақынның адамгершілік-философиялық идеясын тереңірек түсіндіруге мүмкіндік беретіні көрсетіліп, жоба өнімін сабақта қолдану жолдары белгіленеді.

Бұл бөлімде жобаны дайындау кезінде пайдаланылған негізгі дереккөздер көрсетіледі. Оларға Шәкәрім Құдайбердіұлының өлеңдер жинақтары, поэмалары мен философиялық еңбектері, қазақ тілінің түсіндірме және этимологиялық сөздіктері, әдебиеттану зерттеулері, ғылыми мақалалар және сенімді электронды ресурстар жатады. Әдебиеттер авторы, атауы, шыққан жері мен жылы сақталған библиографиялық тәртіппен рәсімделеді.